Soms lijkt het leven even stil te staan. Als er iets heel ingrijpends gebeurt. In het gezin, achter de voordeur. Of publiekelijk, zoals  bij het ongeluk met prins Friso, het busongeluk met kinderen uit België. Of langer geleden de vuurwerkramp in Enschede, de brand in Volendam. Het is dan zo erg dat je je vertwijfeld afvraagt: is het echt waar? En je hoopt op een bericht waaruit blijkt dat het meevalt, of zelfs dat het een vergissing blijkt te zijn. De eerste primaire  reacties zijn vaak ontroerend: mensen gaan bloemen leggen bij de plek waar het gebeurde, kinderen maken tekeningen, er wordt een stille tocht gehouden.

Naast de deur van de bakker kom je het tegen. Maar ook wel om de hoek bij de vishandel. Of in de buurt van de geldautomaat. Twee mensen die intensief met elkaar in gesprek zijn. Vanzelfsprekend: ze kennen elkaar wel, maar je merkt ook dat ze elkaar niet elke dag spreken, want soms duren hun gesprekken lang. Natuurlijk luister je er niet naar, maar je hoort soms iets als je voorbijgaat.

“Ik vertrouw niemand meer” hoor je wel eens zeggen. Meestal door iemand die net een grote teleurstelling heeft opgelopen. Maar als we dat allemaal zouden vinden krijg je een onleefbare maatschappij. Pas las ik een moedgevend bericht in de tijd van de schaatskoorts: massa’s mensen die ergens in de provincie gingen schaatsen op plassen en kanalen lieten hun rugzak of overkleding onbewaakt achter. En wat bleek? Er werd zelden iets gestolen. Zo’n bericht doet je dan weer goed. Je moet er niet aan denken dat we collectief wantrouwend alles en iedereen in de gaten houden. Vertrouwen is iets moois. Het maakt een samenleving leefbaar. Vertrouwen is zoiets als ‘geloven wat je nog niet kunt zien’.

Taal beweegt. We kennen zelfs een ‘woord van het jaar’. In 2011 werd dat ‘tuigdorp’, dat het won van o.a. ‘caviapolitie’, in 2010 ‘gedoogregering’, in 2009 ‘ontvrienden’. Leuk. Een andere trend is dat we erg gemakkelijk verengelsen, in tegenstelling tot onze zuiderburen. Die klinken sowieso (!) vriendelijker. Dat verengelsen komt natuurlijk door een optelsom van tv-series-kijken, gebruiksaanwijzingen van apparaten, misschien onze buitenlandse vakanties, internationale samenwerking. Maar het meest denk ik door het ict-tijdperk, de computer- en chipstechniek. We ‘monitoren’ van alles, hebben keyboards (ook als we a-muzikaal zijn), en sinds kort weet ik wat ‘cloud-computing’ is (dankjewel Wim). De iPhone was er al, de iPad neemt binnenkort onze gemeenteraad in bezit (nee, ik bedoel andersom), op verlanglijstjes staan ‘tablets’ waarbij niemand aan een geneesmiddel denkt.

We gaan 2012 in met grote onzekerheden. Er is sprake van crisis, krimp, een wankelende euro, onmacht bij wereldleiders. Wat doet dit met ons: passen we ons aan? Onze  bestedingen dalen. Toch kochten we met Kerst en jaarwisseling weer voor records aan eten en vuurwerk. Voor sommigen misschien een vlucht vooruit: “laten we nog maar even genieten, straks kan het niet meer”. Bij dit alles lijkt het verschil tussen arm en rijk ook in Nederland steeds groter te worden.