Het leek me geen onderwerp voor in de vakantie, maar nu het normale leven weer aanbreekt kan het denk ik wel. Iemand heeft een kist bedacht en gemaakt waarin de overledene in een enigszins zittende houding wordt opgebaard. Denk aan de vorm van zo’n ouderwetse strandstoel, houten raamwerk met hangdoek, een soort golfbeweging. De uitvinder vertelde in het journaal dat die houding meer natuurlijk zou aansluiten bij onze herinneringen aan de overledene. Er werd nog iemand van de uitvaartbranche bijgehaald, die was er heel positief over omdat het precies past in de trend naar maatwerk, het inspelen op de persoonlijke behoefte. Terloops ving ik op dat stapelbaarheid van kisten ook goed mogelijk bleef. Hmm.

Ik wist even niet wat ik me bij dat laatste moest voorstellen. Eerst kwam het vreemde beeld op van een lepeltje-lepeltje-houding. Maar ik werd ook nieuwsgierig naar die individualistisch trend. Hoever zou dat gaan? Je kunt je immers vormen van opbaring voorstellen die nog sterker aansluiten bij hoe de overledenen bekend was, welk beeld we van hem of haar overhouden. Dat kan verder gaan dan kleding of bril, en bijvoorbeeld ook te maken hebben met karakteristieke houdingen of poses. Hoe hij aan tafel zat en op zijn lip beet, hoe zij uit gewoonte altijd haar hals vasthield. Uit de antieke tijden weten we van farao’s of krijgers die gebruiksvoorwerpen (sieraden, wapens)  meekregen. Nu passen een tabakspijp, breipennen, een laptop of desnoods ski’s nog wel in een kist, een gitaar is echter lastig. Maar ik dwaal af.

Tot nu toe is de laatste houding van overledenen strikt horizontaal, en dat moet ook wel omdat de kist daartoe uitnodigt. Van exotische streken en culturen zijn er andere houdingen bekend, zittend of gehurkt, zoals in de Ierse portaalgraven. Zou Nederland een berglandschap kennen, dan zou je mensen ook rechtop kunnen bijzetten in een aarden muur. Maar in ons polderlandschap is de groeve gericht op horizontale bestelling. Een kist rechtop vervoeren naar de begraafplaats kan bij sommige viaducten een probleem vormen, en een laatste wens of testament kan daar weinig aan veranderen. Bij crematie wordt de overledene eveneens horizontaal door het luik geleid. Verticale ovens bestaan voor zover ik weet niet, en zullen ongetwijfeld ook te kostbaar zijn.

Tot zover een beetje hardop denken van mezelf. Ik betwijfel of deze halfzit-kist het gaat halen. Standaardisatie speelt een grote rol in onze economie, en normale mensen zoals u en ik zijn afhankelijk van wat gebruikelijk en beschikbaar is. Slechts kapitaalkrachtigen kunnen zich luxere vormgevingen veroorloven. Dat kost wel wat, en het is goed daarover tijdig iets met de toekomstige achterblijvers te bespreken en vast te leggen, zodat de nabestaanden niet alleen weten hoe, en in welke houding iemand uitgevaren wil worden, maar ook het financieel dekkingsplan kennen. Het is niet erg chique als men daar pas achter komt wanneer de overleden er zelf het zwijgen toe doet. Praat er zonodig over met de toekomstige overledene.

In onze regio zie ik het eerlijk gezegd nog niet zo gauw werkelijkheid worden. Overwegend zullen mensen nuchter met beide benen op de grond blijven staan, en afzien van bestellingen die teveel voeten in de aarde hebben. Mensen sterven niet meer in het harnas, maar vrijwel altijd liggend. Dan is de huidig gangbare kist denk ik nog een lang leven beschoren. Afhankelijk van de bodemsamenstelling, maar dat zal duidelijk zijn.

et zet je wel aan he nadenken.

Het    

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)