Arnout Hauben is een Vlaamse programmamaker. Samen met cameraman Philippe Niclaes en Ruben Callens die het geluid verzorgt en de drone bestuurt maken ze reizen. In hun eerste programma deden ze dat rond de Noordzee, wat enorm leuke en interessante beelden en ontmoetingen opleverde. Het werd een kijkcijfersucces, en dat wordt hun tweede programma naar mijn overtuiging ook. Het gaat nu van Gibraltar naar Jeruzalem, maar dan over de Middellandse Zee. Ze komen niet op het vasteland, maar hoppen van eiland naar eiland ‘op zoek naar de ziel van de zee en haar bewoners’. Dat levert verrassingen op.

Per aflevering worden maar een paar plekken aangedaan. Dat is dus vaak even snuffelen en weer verder. Maar tegelijk zie je erg veel aan natuurschoon (alleen al die kusten!), steden en vooral mensen. En dan dat geweldige talent van Arnout om mensen aan te spreken en los te krijgen. Hij overrompelt steeds met zijn spontaanheid, hartelijkheid, maar ook door goed te luisteren, en vooral respect te tonen voor hun leefsituatie en gebruiken. Zijn ontwapenende persoonlijkheid opent de harten van mensen. Het plezier dat de drie reizigers onderling hebben werkt aanstekelijk op de kijker.

Na Corsica en Sardinië was Sicilië boeiend, al was het maar omdat onze eigen Michiel Adriaanszoon de Ruyter in Syracuse stierf aan de gevolgen van een kanonskogel die hem trof in de slag bij Agosta in 1676. En over het eilandje Lampedusa hoef ik niet veel aan te halen, we kennen het vanwege de vreselijke rampen met bootvluchtelingen. Er is zelfs een museumpje met  door slachtoffers achtergelaten bezittingen, en een kerkhof van krakkemikkige bootjes waarmee de oversteek werd gewaagd.  

Zelf raakte me nogal het daaraan voorafgaande bezoek aan Stromboli. De naam staat voor meer dan de opgerolde en gevulde pizza die we vandaag kennen. Het eiland is vooral bekend vanwege de werkzame vulkaan met die naam. Het ligt ten noorden van Sicilië, kort voor de beruchte Straat van Messina, die van van strategisch belang was in vele oorlogen. De meest nauw bij elkaar gelegen punten zijn Scylla en Charybsis, bekend uit de mythologie en veel verhalen. Door die nauwte is de zeestroming daar zo sterk dat het eiland soms dagenlang niet bereikbaar is. Dat overkwam ook Arnout en zijn team, de veerboot kon niet aanmeren zodat ze naar de andere kant van het eiland moesten varen.

Het winkeltje op Stromboli had daardoor nu geen brood, alleen crackers. Het oudere echtpaar dat de winkel runde vertelde dat er voor de nieuwe generatie geen toekomst is op het eiland. Zelf vroegen ze zich ook af hoe lang ze dit nog zouden volhouden. Ze spraken het niet uit maar je voelde: als hun winkeltje zou sluiten zou dat de teloorgang een volgende zet geven. De man ging een eindje mee de berg op, maar wilde op een bepaald punt niet verder; er waren teveel pijnlijke herinneringen. De uitbarstingen van de vulkaan hebben door de eeuwen heen veel mensenlevens gekost. In 2007 moesten er 450 mensen geëvacueerd worden, en nog in augustus 2019 was er een uitbarsting.

Een jonge gids ging met hen wel verder de berg op. Zijn vader had hem als jochie van drie al meegenomen bij klimtochten, met zes liep hij zelf de berg op. Hij stond stil bij een plek waar een uitbarsting een klein dorpje had overspoeld, onzichtbaar onder een vijf meter dikke laag lava. Bizar om te zien hoe van het hotel dat er stond alleen het verwrongen chaletachtige dak boven de lava uitstak. De jonge kerel vertelde geëmotioneerd over zijn intense band met dit land en de vulkaan; hij zou hier nooit weg willen. In tegenstelling tot de winkelier die eerder had verteld ‘teleurgesteld’ te zijn in de vulkaan, verraden haast. Zo sterk zijn mensen soms verworteld met hun geboortegrond.

Wat zou er precies omgaan in hem en in al die bijzonder mensen? Eilandbewoners hebben niet zelden een sterk aangepast leven met veel beperkingen. Je denkt dan ‘ach als ik daar geboren was wist ik niet beter’. Maar in feite oordeel je dan dat ons leven op hoger niveau staat; dat is natuurlijk niet in alle opzichten zo. Blijven wel die vragen: zou ik zo kunnen leven? Hoe zou ik me dan voelen? Vermoedelijk is dat de onderliggende fascinatie om te kijken naar al die verschillende ontmoetingen in deze serie. Mensen die allerlei dingen doen die wij nooit doen, en meestal ook nooit zouden willen doen. Of is het gewoon het avontuur, versterkt door de stem van troubadour Xavier Rudd met het melancholieke en verlangen oproepende lied ‘Follow the sun’? Overigens reizen Arnout en zijn vrienden juist de zon tegemoet in hun trektocht langs andere culturen.   

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)